×

جستجو

کاخ لشکری‌بازار جنوبی
فرزاد زره‌داران

کاخ لشکری‌بازار اهمیتی خاص دارد؛ از جمله کاخ جنوبی (یا «کلان») منسوب به محمود غزنوی (۳۸۸- ۳۴۲ق/ ۱۰۳۰ - ۹۹۸م) (۴۳) که به جهت اندازه‌اش، انتظام منطقی و ایوان‌-تالارِ واقع بر کنارهٔ رودخانه چشمگیر است. این ایوان-تالار در پشتِ گنبدخانهٔ ایوان داری قرار دارد که بر محور اصلی بنا نشسته است. طرح این بنا از نخستین طرح‌های مفصلِ چهارایوانی در معماری اسلامی است؛ مشروط بر اینکه بناهای منفرد با نقشهٔ چهارایوانی یا دو ایوانی را نادیده بگیریم. دیوارهایش دوال‌های منقوش، کتیبه‌های قرآنی (از جمله کتیبه‌ای در وصف حضرت سلیمان که بر تخت نشسته و ملکهٔ سبا را به حضور می‌پذیرد) و نقشو هندسی با آجر و گچ. در کل، کاخ جنوبی آشکارا پیرو سنت سامرایی مدینه گستردهٔ خشتی است؛ هرچند که ابعادش  بیسیار کوچکتر از کثیری از نیاکانش در میان‌رودان است.

 

- منبع:

قیومی بید‌هندی، مهرداد. مجموعهٔ هنر در تمدن اسلامی (معماری۱). تهران: سمت، ۱۳۹۷. ص۳۵۴-۳۵۲.

 

- مأخذ تصاویر:  https://archnet.org/sites/19956

اشتراک مطلب
لینک کوتاه
درباره نویسنده

فرزاد زره‌داران:

مطالب مرتبط
پیشگفتار؛ برهۀ گذار، لایه‌های تاریخ معماری، و تقطیع‌های اعتباری
مهرداد قیومی بیدهندی
کلیشه‌ٔ تقطیع تاریخ و تاریخ معماری سرزمین‌های اسلامی به دوران‌های پیش از اسلام و اسلامی، با همه‌ٔ فوایدی که داشته، رفته‌رفته همه‌ی شروط تقطیع سودمند...
«معماری کاخ گلستان در عصر ناصری به مثابۀ آیینۀ تحول ذوق»|جلسۀ دفاع از رسالۀ دکتری معماری، حمیدرضا پیشوایی
کاخ گلستان نه فقط از مهم‌ترین آثار معماری دورۀ قاجاریه (۱۲۰۰- ۱۳۴۴ق)، بلکه از مهم‌ترین مجموعه‌های سلطنتی در تاریخ معماری ایران است. پس از تأسیس...
به ياد استاد حسين لرزاده معمار برجسته معاصر در سالگرد وفاتش، ٢٤ شهريور ١٣٨٣
مهناز رئیس‌زاده
حسین لرزاده از معماران پُرکار، چیره‌دست و جامع‌الاطراف دوره پهلوی و متولد سال ۱۲۸۵ است. بناهای زیادی با طرح و  نظارت او ساخته شده، و...
فرار از مدرسه: بررسی آثار و احوال محمدکریم پیرنیا از منظر تاریخ‌پژوهشی معماری ایران| با مقدمۀ مهرداد قیومی بیدهندی
محمدمهدی عبداله‌زاده
در طی سالیان، مدح بی‌حساب پیرنیا یا بهره‌گیری ابزاری از او از یک سو، و نقد نامنصفانۀ او از سوی دیگر، چهرۀ او و اندیشه‌اش...

وبگاه تاریخ‌پژوهی و نظریه‌پژوهی معماری و هنر