×

جستجو

اوراق سنگین (۶): کتیبۀ برج رسگت و تاریخ‌گذاری بنا| عمادالدین شیخ‌الحکمایی

برج رسکت در روستای رسگت از شهر فریم (پریم) دودانگۀ شهرستان ساری واقع است. نخستین بار آندره گدار در سال ۱۹۳۳ این بنا را شناسایی کرده است. تاریخ ساخت این بنا مبهم و میان سده‌های پنجم تا هفتم شناور است. کتیبۀ دورادور بیرونی زیر گنبد، آیۀ «کلّ نفس ذائقة الموت و نبلوکم بالشّر و الخیر فتنه و الینا ترجعون» (آیۀ ۳۵ سورۀ انبیا) است و بر مقبره بودن این بنا دلیلی قاطع. اما بر سردر بنا نیز کتیبه‌ای گچ‌بری به خط کوفی گل‌دار در چهار سطر دیده می‌شود که سطر پایانی و بخش‌هایی از آن در سال‌های اخیر ریخته و از بین رفته است. نیمی از سطر چهارم کتیبه به خط پهلوی است؛ اما این بخش حتّی در زمان تصویربرداری گدار نیز جز چند عنصر تزیینی، و چند حرف پراکنده چیزی باقی نمانده بود.

در این مقاله تلاش کرده‌اند سطر پایانی کتیبه را بر پایۀ تصویری که در مقاله‌ای از بیوار منتشر شده بود بازخوانی کنند. در این بازخوانی کلماتی که شیلا بلر به صورت دو نام بی‌معنا خوانده بود، خوانا شد. در نتیجه نگارنده معتقد است که نیم‌سطر پایانی این کتیبه نیم‌بیتی فارسی است و به عنوان ماده‌تاریخ به کار رفته است. بنا بر این ماده تاریخ، عدد ۵۳۵ استخراج شد و به عقیدۀ نویسنده، این ماده‌تاریخ، کهن‌ترین ماده‌تاریخی است که در یک بنا استفاده شده است.

 

عمادالدین شیخ‌الحمایی. اوراق سنگین (۶): ۱۵. کتیبۀ برج رسگت و تاریخ‌گذاری بنا» در مجلهٔ فرهنگی و هنری بخارا، شمارۀ ۱۳۸، مرداد و شهریور ۱۳۹۹، ص ۴۸۰- ۴۸۳.

اشتراک مطلب
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
تاریخ فرهنگی هنر آسیایی | فراخوان ارسال پیشنهاده برای مشارکت در تألیف کتاب
تاریخچه‌ی فرهنگی هنر آسیایی (CHoAA) شامل تاریخچه‌ی هنر در سراسر آسیا در 2500 سال گذشته، از جمله شرق، غرب، جنوب، جنوب شرق و آسیای مرکزی...
شیوه‌های مستندنگاری بافت‌های روستایی؛ نمونه‌ی مطالعاتی روستاهای پلکانی منظر فرهنگی هورامان | برگزاری نشست
ارزیابی مناظر فرهنگی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین؛ نمونه‌ی مطالعاتی منظر فرهنگی هورامان
شهرهای بیابان‌زا
امید شمس
بیابان با کویر فرق دارد. بیابان جایی است پهناور که میانگین سالانه‌ی بارش آن از ۵۰ میلی‌متر کمتر است. در بیابان گاه تا چند سال باران نمی‌بارد؛ اما یک‌باره طی چند ساعت آسمان همه‌ی دلش را خالی می‌کند. در عوض، بیابان حدود ۱۰۰ برابر بارش سالانه تبخیر و تعرق دارد. بیابان بسیار کم‌آب و کم‌گیاه است یا به‌کلی آب و گیاه ندارد. در مقابل، کویر یا همان که نمکزارش می‌نامیم، پست‌ترین جای بیابان است. آب در کویر بخار می‌شود و چنان نمک بر جای می‌گذارد که دیگر فقط به گونه‌های گیاهانی غیر زراعی مجال روییدن می‌دهد.
نظام پستی در صفویه، افشاریه، و زندیه‌ی ایران | ویلم فلور
در حالی‌که عملکرد نظام پستی ایران، پیش از ۱۵۰۰ و پس از ۱۸۰۰ میلادی، پیش از این، بررسی شده است؛ برای نخستین بار است که در این مقاله، عملکرد و ویژگی‌های نظام پستی ایرانیان، بین ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی، اساساً بر مبنای منابع اولیه، تحلیل می‌شود. چنین پژوهشی محققان را در فهم بهتر ارتباطات، هم در مناسبات اداری حکومت و هم در مناسبات خصوصی افراد، در دوره‌های صفویه، افشاریه، و زندیه‌ی ایران کمک می‌کند.

وبگاه تاریخ‌پژوهی و نظریه‌پژوهی معماری و هنر