×

جستجو

تکمله‌ای بر یادداشتِ «آغازی برای پایان یک رویکرد پراشتباه»
 

همان گونه که در یادداشت «آغازی براي پايان يك رويكرد پراشتباه» اشاره شد، در دههٔ ۹۰ میلادی، آقای کیوان کریمی دربارهٔ عواقب توسعهٔ مدرنیستی بافت کهن شهری در ایران پژوهشی را انجام داده‌اند. در این پژوهش (دکتری) نحوهٔ مداخلهٔ مدرنیستی با ارگانیک در بافت کهن مورد مقایسه قرار گرفته است. بدین منظور، شش شهر در ایران (شیراز، کرمان، قزوین، همدان، کرمانشاه و سمنان) و شش شهر در انگلستان (نوریچ، بریستول، یورک، هِرِفورد، کانتبری و وینچستر) در بازهٔ زمانی اواخر قرن ۱۹ (دوران قاجار) تا اواخر قرن ۲۰ (دوران جمهوری اسلامی) مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. در این بازهٔ زمانی مداخلات عظیمی در بافت‌های کهن در سرتاسر دنیا صورت گرفته است که غالباً بر مبنای اصول شهرسازی مدرنیستی است (مانند ایران). در مواردی نیز سعی شده است از مداخله‌های عظیم جلوگیری شود و بر مبنای ساختار بافت کهن مداخلات صورت گیرد (مانند انگلستان). این پژوهش، نقشهٔ معابر شهری (نقشه ی توده و فضا) این ۱۲ شهر را بر مبنای نسل اول آنالیز‌های نظریه چیدمان فضا (آنالیز محوری/Axial Analysis) مورد آنالیز قرار داده است. این آنالیز‌ها که عمدتاً مبتنی بر پارامتر هم‌پیوندی (Integration) می‌باشد، جریان جابه‌جایی مقصدی را در این شهرها اندازه‌گیری می‌کند (لازم به یادآوری است که نتایج حاصل از این پارامتر در پژوهش‌های نظریهٔ چیدمان فضا دارای همبستگی بالای ۷۰ درصد با جریان جابه‌جایی شهروندان (واقعیت) در شهر است). نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد مداخلات بولدوزری (مدرنیستی) در ایران سبب شده است تا جریان جابه‌جایی موجود از بافت کهن شهری به نقاط دیگر شهر منحرف شود. بازار، مسجد جامع، ... که زمانی پذیرای بالاترین هم‌پیوندی (جریان جابه‌جایی مقصدی) بودند، در پایان قرن بیستم پتانسیل به مراتب ضعیف‌تری برای این پارامتر داشته‌اند (به جداول صفحات ۳۱۸ و ۳۲۴ مراجعه کنید). در مقابل، در انگلستان که از رویکرد مداخلات بولدوزری پرهیز شد، خیابان اصلی بافت (High street)، بازارچه خرید، ... همان کیفیت بالای هم‌پیوندی را در هر دو دوره حفظ کرده‌ و تبدیل به عناصر شهری متروکه نشده‌اند.

در ضمن با توجه به آن که این روزها مسئلهٔ مداخله در بافت کهن شهر شیراز مطرح شده است، آنالیزهای این پژوهش برای این شهر و جایگاه حرم شاهچراغ در ساختار آن در دوره‌های قاجار و جمهوری اسلامی می تواند جالب توجه باشد (به نقشه ی آنالیز صفحات ۱۶۰ و ۲۲۵ و جدول صفحات ۱۷۶ و ۳۰۴ توجه کنید).

لینک دسترسی به متن کامل پژوهش دکتری آقای کیوان کریمی:

https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1460745/

در ضمن، خلاصهٔ این پژوهش دکتری در مقالهٔ زیر به چاپ رسیده است:

https://www.researchgate.net/publication/233674612_Urban_conservation_and_spatial_transformation_Preserving_the_fragments_or_maintaining_the_'spatial_spirit

اشتراک مطلب
لینک کوتاه
مطالب مرتبط
فراخوان ارسال مقاله برای «نشریۀ معماری اسلامی»: تغییرات اقلیمی و محیط مصنوع در جهان اسلام
This special issue of IJIA focuses on the impact of the current climate crisis on the built environments of the Islamic world, a space encompassing the Middle East, as well as Africa, Asia, and more recent geographies in Islam’s global dimensions. Specifically, it seeks to unpack this complex topic by utilizing architecture as a space of discourse for thinking about how one might craft a theory of ‘critical environmentalism’ across the Islamic world.
جلسۀ رونمایی از کتاب «نوشتن تاریخ معماری: شاهد و روایت در سدۀ بیست‌ویکم»
کتاب با مثال‌هایی از زمان‌ها و مکان‌های متنوع ــ از بناهای انقلابی هاییتی در سدۀ هجدهم تا شرکت‌های ساختمانی وایمارِ آلمان و کمپ‌های پناهجویان افریقایی...
معماری هنر و معماری جادویی در شاهنامه
مهرداد قیومی بیدهندی
در عالمی که فردوسی در شاهنامه تصویر کرده است، معماری (به معنای ساختن مکان زندگی انسان) جایگاه مهمی دارد. در این عالم، معماری بر دو نوع است: معماری برآمده از هنر و معماری برآمده از جادویی. معنای هنر در شاهنامه با معنای امروزی این واژه تفاوت دارد. هنر خاستگاهی ایزدی دارد و با نیکویی پیوسته است. در برابر آن، جادویی است که بدهنری و بددانشی و اهریمنی است. معماریِ هنر صفت‌های بهشتی دارد، دل‌آرا و جاودانه است. معماری جادویی صفت‌های دوزخی دارد و جای ماندن آدمیان و نیکوان نیست. معماری هنر بهترین شیوۀ شاهان فرهمند است و با آن فرّ و گوهر خود را نشان می‌دهند و آبادانی و نیکویی می‌گسترند. برخی از آنان، به پیغام سروش ایزدی، شهرهای جاودانه می‌سازند که جای جاودانان نجات‌دهندۀ جهان است.  در گزارش شاهنامه از سرگذشت ایرانیان، معماری و هنر در گذر روزگار سیری فروکاهنده دارند. در آغاز این روزگار، در زمان چهار پیامبر-پادشاه...
تزیینات گچی در معماری ایران و سرزمین‌های همسایه‌اش: پژوهش‌های تازه- افق‌های تازه| برگزاری همایش
گچ یکی از گسترده‌ترین وسایل تزیین در طول تاریخ معماری بوده است و در سال‌های اخیر به آن به‌طور فزاینده‌ای توجه شده است. پیش از این، تزیینات گچی در سرزمین‌های شرقی اسلامی به صورت پراکنده مطالعه شده و با این حال دریافت علمی به دست‌آمده از این مطالعات تحت تأثیر شکاف‌های رشته‌ای و روش‌شناختی متعددی قرار داشته است. جدایی تحقیقات مربوط به دوره‌های پیش از اسلام و دوران اسلامی حاکی از باور به این بود که گچ‌کاری‌های پیش از اسلام محصول دوره‌ای جداگانه، یا در بهترین حالت پیش‌زمینۀ فنون تزیینات معماری بود که در دوران اسلامی کاملاً شکوفا می‌شد. علاقۀ گسترده‌تر به گچ‌بری‌های دوران متقدّم اسلامی غالباً به اشیایی از اقامتگاه خلیفه عباسی در رقّه یا سامرا محدود می‌شد، در حالی که گچ‌بری‌های دوران متقدّم در سایر مناطق ناشناخته باقی مانده بود و یا متّکی به همان محوطه‌های موجود در میان‌رودان تلقی می شدند. با این حال، مجموعه‌ای از پروژه‌های...

وبگاه تاریخ‌پژوهی و نظریه‌پژوهی معماری و هنر